Bận rộn mãi mà chẳng đến đâu — hay đó chỉ là nỗ lực ảo?
Một tuần không viết blog, và mình ngồi đây lúc 1 giờ sáng, vừa xong kịch bản podcast, vừa nghĩ về một câu hỏi cứ lẩn quẩn trong đầu mình mấy tuần nay.
Dạo này mình đang trong giai đoạn ôn thi — và nó gần như nuốt chửng toàn bộ quỹ thời gian rảnh của mình. Vừa ôn thi, vừa làm content, vừa dạy, vừa vận hành trung tâm. Một người cũng chỉ có thể bận tới thế thôi phải không =))
Nhưng giữa cái guồng quay đó, mình bắt đầu tự hỏi một câu khá khó chịu:
"Mình có đang bận rộn có ích — hay chỉ đang bận rộn để cảm thấy mình đang cố gắng thôi?"
Và mình nghĩ câu hỏi này không chỉ dành cho mình.
Cái bẫy của "bận rộn có vẻ năng suất"
Mình biết nhiều người trẻ — và bản thân mình ngày trước — rất thích cảm giác bận. Lịch kín, task nhiều, ngày nào cũng có việc để làm. Nó tạo ra một cảm giác rất dễ chịu: "Mình đang nỗ lực rồi đó, mình đang đi đúng hướng rồi đó."
Nhưng vấn đề là: bận ≠ hiệu quả.
Bạn có thể dành 10 tiếng một ngày để trả lời email, lướt feed để "research", họp liên tục, ghi chú tràn lan — và cuối ngày vẫn không ra được một sản phẩm nào cụ thể. Bận thật đó, mệt thật đó, nhưng tiến độ thực sự thì... gần như bằng không.
Mình gọi đó là nỗ lực ảo — khi bạn cảm thấy mình đang làm việc chăm chỉ, nhưng thực ra chỉ đang perform sự chăm chỉ cho chính mình xem.
Câu chuyện của mình với những bản danh sách mục tiêu
Chắc ai trong chúng ta cũng từng có một khoảnh khắc này: ngồi trong không gian yên tĩnh — đôi khi còn hơi lãng mạn nữa, đèn mờ, nhạc nhẹ, ly trà thơm — rồi hào hứng mở note ra viết mục tiêu cho năm tới.
Nào là:
Học xong khóa này
Thi được chứng chỉ kia
Tiết kiệm được X triệu
Đọc X cuốn sách
Tập gym đều đặn 4 buổi/tuần
Lúc viết xuống thì cảm giác gì cũng khả thi hết, năm sau chắc chắn là năm bùng nổ rồi đây!
Rồi cuối năm nhìn lại... hoàn thành được 1–2 cái là may. Có khi chả đụng được cái gạch đầu dòng nào.
Mình cũng y chang như vậy — không phải một năm, mà vài năm liền.
Năm vừa rồi, mình có cái mục tiêu mua đồng hồ tử tế, sang trọng một chút, xứng đáng với hình ảnh mình đang xây dựng. Kết quả là mình chốt một chiếc máy cơ, thương hiệu Trung Quốc, giá bằng 1/3 dự định ban đầu =))
Mình ngồi nghĩ: Thôi, có đồng hồ để đeo là được rồi haha.
Buồn cười thật, nhưng đó là sự thật. Và ngoài cái đồng hồ đó, vẫn còn một mớ mục tiêu khác đang nằm im trong ghi chú, nhìn vào là thấy nặng nề, stress hơn thay vì được thúc đẩy. Thế là mình quyết định... xóa hết đi.
Tại sao chúng ta cứ đặt ra 10 mục tiêu rồi không làm được cái nào?
Mình nghĩ lý do đơn giản hơn chúng ta tưởng.
Ở cái thời đại này, mở điện thoại lên là thấy người này mua nhà, người kia du lịch châu Âu, người nọ ra album, người kia vừa tốt nghiệp bằng giỏi vừa có startup. Tất cả hiện ra trong vòng 5 phút lướt feed. Và não mình tự động nghĩ: "Mình cũng muốn tất cả những điều đó."
Thế là mình đặt ra 10 mục tiêu một lúc — vì mình muốn tất cả, và mình muốn nhanh.
Nhưng nguồn lực của mình — thời gian, tiền bạc, năng lượng — thì có hạn. Khi chia đều cho 10 mục tiêu, mỗi thứ chỉ nhận được 10% sức lực. Kết quả là không cái nào đủ đà để về đích.
Tư duy "tiết kiệm theo chiều dọc" và bài học mình học được
Mình được nghe một tư duy về quản lý tài chính mà mình thấy cực kỳ đúng — mình không nhớ chính xác của chị nào, xin lỗi chị vì mình quên tên, nhưng xin phép mượn ý để chia sẻ lại.
Thông thường khi nói đến tiết kiệm tiền, người ta hay bảo: chia lương ra nhiều quỹ — 20% quỹ rủi ro, 10% tiết kiệm ngắn hạn, 5% dài hạn, v.v.
Về lý thuyết là đúng. Nhưng nếu lương bạn chỉ có 4–5 triệu — hay thấp hơn như nhiều bạn sinh viên — thì chia kiểu đó xong còn đâu mà ăn? Và số tiền nhỏ như vậy chia ra nhiều quỹ, thì tháng nào quỹ nào cũng chỉ tăng thêm vài trăm nghìn — bao giờ mới đủ?
Giải pháp không phải là bỏ tiết kiệm đi. Giải pháp là tiết kiệm theo chiều dọc: dồn toàn bộ phần tiết kiệm của tháng đó vào đúng 1 quỹ quan trọng nhất thôi.
Ví dụ: nếu ưu tiên số một của bạn là có quỹ khẩn cấp đủ sống 3 tháng — thì hãy chỉ tập trung vào đó. Không chia cho quỹ du lịch, không chia cho quỹ mua điện thoại. Chỉ một quỹ. Toàn bộ nguồn lực.
Kết quả: bạn đạt được mục tiêu đó nhanh hơn, tỉ lệ hoàn thành cao hơn, và quan trọng nhất — bạn không bị nản giữa chừng vì nhìn vào thấy tiến độ thực sự.
Đặt mục tiêu cũng cần "theo chiều dọc"
Quy tắc đó áp dụng hoàn toàn vào việc đặt mục tiêu.
Thay vì viết ra 10 thứ muốn làm trong năm, hãy thử hỏi mình câu này:
"Nếu năm nay mình chỉ được phép tập trung vào đúng 1 mục tiêu — mục tiêu nào xứng đáng nhất?"
Một mục tiêu. Toàn bộ thời gian, tiền bạc, năng lượng dồn vào đó. Bạn nghĩ tỉ lệ thành công sẽ như thế nào?
Mình không nói là bạn chỉ được làm đúng một việc trong cả năm — rõ ràng cuộc sống không cho phép vậy. Nhưng khi bạn có một "mục tiêu chính" rõ ràng, mọi quyết định nhỏ trong ngày sẽ tự nhiên xoay quanh nó. Bạn sẽ biết cái gì quan trọng, cái gì có thể bỏ qua, cái gì chỉ đang làm mình "bận ảo".
Vậy... mình đang làm gì với điều này?
Thành thật mà nói, mình vẫn đang trong quá trình học cách áp dụng tư duy này cho chính mình. Ôn thi xong, mình sẽ ngồi lại và chọn ra đúng một mục tiêu lớn nhất cho nửa cuối năm.
Chỉ một thôi.
Còn bạn thì sao? Bạn đang có bao nhiêu mục tiêu trong danh sách, và cái nào thực sự quan trọng nhất?
Thử xóa bớt đi xem, biết đâu bạn sẽ thấy nhẹ hơn — và tiến xa hơn.
Mình viết bài này lúc 1 giờ sáng sau khi vừa xong kịch bản podcast. Nếu bạn đang đọc điều này vào ban ngày, chắc bạn đang có điều kiện sống tốt hơn mình đêm nay =)) Cảm ơn bạn đã đọc tới đây — hẹn gặp lại ở bài tiếp theo nhé!
— See ya ✌️